Ήτα
ν καλοκαίρι του 1976 όταν ο διάσημος blues μουσικοσυνθέτης Eric Clapton, σε συναυλία του στο Birmingham εξέφρασε ανοιχτά αντι-μεταναστευτικές θέσεις όπως “θα πρέπει να κρατήσουμε την Βρετανία Λευκή, πρέπει να απελλάσουμε όλους τους μετανάστες, μαύρους, Ασιάτες, να απαλλαγούμε άμεσα από αυτούς αν χρειαστεί και με την βία. Αυτή είναι χώρα λευκών ανθρώπων και θα πρέπει να καταλλάβουν πως δεν ανήκουν εδώ, δεν έχουν καμία θέση στην κοινωνία μας” ενώ δήλωσε ανοιχτά πως υποστηρίζει τον Enoch Powell, έναν από τους διασημότερους Βρετανούς πολιτικούς ακροδεξιών πεποιθήσεων (γνωστός για το έντονα ρατσιστικό του παραλήρημα ”Rivers of Blood”, ποταμοί αίματος). Το γεγονός αυτό ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων. Ένας μεγάλος αριθμος ακτιβηστών του Βρετανικού Socialist Workers Party μαζί και ο David Widgery στέλνοντας επιστολές σε διάφορα περιοδικά πρότεινε την δημιουργία ενός κινήματος ενάντια στον ρατσισμό στην μουσική. Το αποτέλεσμα.. η δημιουργία ενός ανεξάρτητου οργανισμού με το όνομα “Rock Against Racism”. Πολλοί επίσης αποδοκίμασαν τον Eric Clapton για την στάση του αυτή καθώς θεώρησαν ειρωνεία και υποκρισία ένας blues τραγουδοποιός να καταφεύγει σε δηλώσεις μίσους εναντίον ανθρώπων που “γέννησαν” το μουσικό είδος που αυτός πρεσβεύει. (Είναι γνωστό πως η blues μουσική έχει τις ρίζες της στην Αφρική ενώ αναπτύχθηκε και τραγουδήθηκε σε μεγάλο βαθμό από Αφρο-Αμερικάνούς ερμηνευτές και συνθέτες στις Η.Π.Α, βλ επίσης, A History of Blues Music).
Το πρώτο RAR gig δόθηκε στο Λονδίνο το 1976, ενώ τα μεγαλύτερα φεστιβάλ διοργανώθηκαν σε συνεργασία με την Αντιναζιστική Πρωτοβουλία (Anti-nazi League), που επίσης ανήκει στο SWP, το 77 και 78 με συμμετέχοντες κυρίως απο την Βρετανική Punk και Reggae σκηνή όπως Elvis Costello, X-Ray Spex, Stiff Little Fingers, Aswad, the Clash, Tom Robinson Band κ.α. Τοπικοί κοινωνικοί φορείς επίσης ενίσχυσαν την προσπάθεια της RAR όπως η Διεθνιστική Μαρξιστική Ένωση (International Marxist Group) και άλλες μη πολιτικές οργανώσεις.
Το ενδιαφέρον της RAR όμως εστιαζόταν περισσότερο στο πόσες μπάντες θα μπορούσαν να συμμετέχουν και συνεπώς να υποστηρίξουν τις εκδηλώσεις παρά στο πόσα τραγούδια θα έπαιζε η κάθε μία. Πολλά μουσικά είδη ήταν απορριπτέα, όπως η disco, η Heavy metal, η εμπορική pop των λευκών μεσοαστών ενώ προωθούνταν συστηματικά μουσική με προλεταριακές ρίζες, κυρίως punk, reggae, soul και R n B που εξέφραζε μεγάλο κομμάτι Αφρικανών μεταναστών. Απο το 1981 και έπειτα, με την διείσδηση ρατσιστικών ιδεολογιών στο κίνημα των skinhead, απορρίφθηκαν επίσης και οι συμμετοχές “Oi” σχημάτων. Στην πραγματικότητα, η RAR εστίαζε το ενδιαφέρον της σε οτιδήποτε συμβάδιζε ιδεολογικά με το αντι-καπιταλιστικό και αντι-ρατσιστικό κήνημα.
Συναυλίες δόθηκαν επίσης σε πολλά μέρη του Λονδίνου ενάντια στο Apartheid της Νοτίου Αφρικής με αποκορύφωμα αυτήν του 1989 στο Clapham park. Αρκετοί φορείς επίσης (κυρίως ανεξάρτητα σωματεία και μη κερδοσκοπικές οργανώσεις) βοήθησαν και συμπαραστάθηκαν ποικιλοτρόπως!
Σημαντική ήταν επίσης και η δράση της Red Wedge (μικρός οργανισμός με έδρα το Λονδίνο που επισήμως ανήκει στο Εργατικό Κόμμα, Labour Party) και εκτός από μουσικούς συγκέντρωνε και κωμικούς, συνδικαλιστές αλλά και πολιτικούς από το ίδιο το κόμμα. Το 1989 οργάνωσε μουσικές περιοδείες με γυναίκες μουσικούς και κωμικούς.
Το αποτέλεσμα:
1)Το Temporary Hoarding που επισήμως ανήκει στην οργάνωση ξεπέρασε τις 12.000 πωλήσεις το 1979
2)Βοήθησε κομμάτι του λευκού πληθυσμού να έρθει σε επαφή με την κουλτούρα των μαύρων ενώ παράλληλα ενθάρρυνε πολλούς να ακούσουν Reggae μουσική για την οποία αρκετοί αισθάνονταν έντονη απέχθεια.
3)Ανέτρεψε τα σχέδια του ανοιχτά ρατσιστικού National Front να στρατολογήσει νέα άτομα στους κύκλους του.
4)Ενθάρρυνε το Coventry-based 2-Tone label να κυκλοφορήσει αντι-ρατσιστική μουσική.
Κριτικές και διχογνωμίες:
Έντονες κριτικές ασκήθηκαν εναντίον της RAR κυρίως από προσωπικότητες του αναρχικού και αριστερού χώρου τόσο στην Βρετανία όσο και παγκοσμίως. Σε πολλές από τις συναυλίες αυτές μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες παρενέβησαν ως χορηγοί και χρηματοδότες γεγονός που αποκαλύπτει πως στην πραγματικότητα υπήρχαν περισσότερο οικονομικά κίνητρα παρά κοινωνικές ευαισθησίες και ανιδιοτέλεια. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που αναφέρει η Βρετανική guardian, η παρουσία διαφημίσεων της coca cola στο φεστιβάλ του Clapham park ήταν ιδιαίτερα έντονη και αντι-αισθητική για πολλούς αλλα και τα συγχαρητήριά της Margaret Thatcher προς τους διοργανωτές κίνησαν υποψίες πως όλα έγιναν για προσωπικό όφελος!
Η RAR εξακολουθεί να υφίσταται σαν οργανισμός αλλά με μειωμένη δράση και εμβέλεια. Το φαινόμενο της έξαρσης του ρατσισμού στην Βρετανία όμως αρχίζει να παίρνει σοβαρές πλέον διαστάσεις. Το νεοφασιστικό BNP που δεν δέχεται έγχρωμους στους κύκλους του κατάφερε να κερδίσει 2 θέσεις στην Ευρωπαϊκή βουλή κατά την διεξαγωγή των Ευρωεκλογών του 2009 (πόσοστό 6%) ενώ το Ευρωσκεπτικιστικό United Kingdom Independence σκαρφάλωσε στο πόσοστό του 16% έπειτα από την επίσημη ανακοίνωση των θέσεων του για πενταετές “πάγωμα” στο μεταναστευτικό και τo ξεκίνημα μαζικών απελάσεων. Στις εθνικές εκλογές του 2010 το BNP ξεπέρασε τους 500.000 ψήφους καθιστώντας το ως το πέμπτο μεγαλύτερο κόμμα της Αγγλίας ενώ το United Kingdom Independence αριθμεί πάνω από ένα εκατομμύριο ψήφους.
Αναμφισβήτητα η δράση των οργανώσεων RAR, Red Wedge υπήρξε καθοριστική για την ένταξη ενός κομματιού μεταναστών στην συντηρητική κοινωνία της Βρετανίας του 70-80 ως ένα βαθμό, εκτιμούμε επίσης και την προσφορά καλλιτεχνών και συγκροτημάτων που καταδίκασαν το μίσος και τρααγούδησαν για την ισότητα και την κοινωνική πρόοδο ενώ παράλληλα ενέπνευσαν χιλιάδες ανθρώπους να αγωνιστούν για ένα καλύτερο μέλλον, ωστόσο όμως τα γεγονότα επισήμως επιβεβαιώνουν πως έπειτα από δύο δεκαετίες νεο-φιλελευθερισμού και κονφορμισμού με ταχύ ρυθμό ο εφιάλτης του ρατσισμού επιστρέφει. Σαφέστατα η συντηρητικοποίηση της Βρετανικής κοινωνίας δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό στον Δυτικό “ανεκτικό” κόσμο. Σχεδόν σε όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες παρατηρούμε μια έντονη τάση “προς τα δεξιά”. Η εμπορευματοποίηση των αντιρατσιστικών και αντιφασιστικών κινημάτων που εγκαταλείποντας την ριζοσπαστική τους δράση μεταμορφώθηκαν σε νεο-φιλελεύθεροι “τηλε-μαϊντανοί” έδωσε έδαφος στις ακραίες ρατσιστικές φωνές να αναρριχηθούν, κάτι που θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί αν συνέχιζαν την δράση τους δίχως συμβιβασμούς και “διαπραγματεύσεις” με ένα σύστημα που ύπουλα τα πολεμούσε και κατόρθωσε τελικά να τα απομονώσει στο περιθώριο της πολιτικής σκηνής!
(Σαφέστατα το αντιρατσιστικό κίνημα στην Βρετανία δεν περιορίστηκε μόνο στην οργάνωση μερικών υπαίθριων συναυλιών.Υπήρξαν αρκετά σημαντικές κινητοποιήσεις ενάντια στις ρατσιστικές επιθέσεις και τις διακρίσεις απο το 1970 μέχρι και πρόσφατα, όπως δείχνει το παραπάνω play-list. Ωστόσο στο άρθρο αυτό εστιάζουμε την προσοχή μας συγκεκριμένα σε λανθασμένες ενέργειες ενός μέρους του κινήματος που το οδήγησαν στην αποδυνάμωση του και τελικά στην παρακμη του, όπως ακριβώς συνέβη και με το φεμινιστικό κίνημα την δεκαετίας του 90).
Θα μπορέσει τελικά η Βρετανική κοινωνία να αντεπεξέλθει; Στην πραγματικότητα, αν τα κόμματα της αριστεράς συνεχίσουν να δρουν με τον ίδιο συμβιβαστικό τρόπο και δεν στοχεύσουν στην ευρύτερη ανατροπή του καπιταλισμού, δεν μπορούμε να πιστεύουμε πως τα γεγονότα θα λάβουν θετική έκβαση καθώς ο διαχωρισμός σε “προνομιούχους αστούς” και “πολίτες δεύτερης κλάσης” αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καπιταλιστικής ληστρικής κοινωνίας που βασίζεται στην εκμετάλευση ανθρώπου απο άνθρωπο.
Πηγές/Αναφορές/Προτεινόμενο υλικό:
Ron Eyerman & Andrew Jamison: Music & Social Movements (Cambridge UP, 1998).
S.A.Floyd Jr: The Power of Black Music, Oxford UP, 1995
H.Kruse: Sub-cultural identity in alternative music culture, Popular Music 12/1, 1993
RJ Smith & T Maugham Youth Culture & the Making of the Post-Fordist Economy: Dance Music in Contemporary Britain, Royal Holloway (Discussion paper), 1997
I. Peddie: (ed) The Resisting Muse: Popular Music & Social Protest, 2006 (recent addition to Library)
J.Street Rebel Rock : The Politics of Popular Music, Blackwell,1986, Chapts.7,8.
Διαβάστε επίσης
Read also
- The Clash, “London still calling” The 70s, one of the most racially difficult eras for Britain. Despite the general discrimination against the black population, it was very common for the police force to behave brutally against them. The Carnival of Notting Hill which started in 1959 as a response to a series of racist attacks that took place during the [...]...


Το ιστολόγιο "Free Voice Network" αναζητά την ενεργή συμμετοχή σας. Τώρα πλέον μπορείτε να δημοσιεύσετε άρθρο